Jak metoda Godly Play wspiera duchowość dziecka?

Są metody pracy z dziećmi, za pomocą których chcemy dzieci czegoś nauczyć. I są takie, które pomagają przede wszystkim dzieci usłyszeć. Godly Play należy do tej drugiej kategorii. Nie zaczyna od pytania: co dziecko powinno wiedzieć o Bogu? Zaczyna od pytania znacznie trudniejszego:
jaki jest Bóg, którego dziecko już doświadcza – zanim jeszcze nauczy się o Nim mówić?

Dziecko nie przychodzi „puste”
U podstaw metody Godly Play leży bardzo proste, a zarazem rewolucyjne założenie: dziecko nie jest pustym naczyniem, które należy wypełnić religijną treścią, by posiadało życie duchowe. Wręcz przeciwnie. Dziecko przychodzi do nas z własnym doświadczeniem – często niewerbalnym, intuicyjnym, trudnym do uchwycenia. Przychodzi z własną wrażliwością na tajemnicę (misterium), relację, obecność i nieobecność. Kiedy spotykamy dziecko, niezależnie od jego wieku, ono już jest w trakcie mierzenia się z pytaniami o kwestie egzystencjalne – takie jak samotność, wolność, życie i śmierć i życie, potrzeba sensu. Jednak niekoniecznie potrafi ten proces zwerbalizować.
Godly Play traktuje tę dziecięcą duchowość bardzo poważnie. Nie próbuje jej korygować ani upraszczać. Nie spieszy się z udzielaniem gotowych odpowiedzi.

Zamiast tego oferuje dziecku
język – język opowieści, symbolu, ciszy i wspólnego namysłu – dzięki któremu dziecko może stopniowo rozpoznawać i nazywać to, co już przeżywa, oraz
zabawę, która staje się drogą do rzeczy najważniejszych.

Opowieść zamiast wykładu
W Godly Play centralne miejsce zajmuje opowieść biblijna. Ale nie taka, jaką znamy z tradycyjnych lekcji religii – objaśniana, streszczana i wreszcie zakończona morałem. Tutaj opowieść nie jest interpretowana czy wyjaśniana. Jest opowiadana – powoli, uważnie, z miejscem na kontemplacyjną ciszę. Po prezentacji opowieści nie pada pytanie w stylu: „co autor miał na myśli?” Pada natomiast pytanie: „Zastanawiam się, co w tej opowieści jest dla ciebie najważniejsze?”, „Zastanawiam się, gdzie Ty jesteś w tej opowieści?”
Wydawać by się mogło, że to jedynie drobna różnica językowa, ale to coś zdecydowanie więcej. To zmiana perspektywy : dziecko nie jest egzaminowane, lecz jest zaproszone do osobistej refleksji.

Zabawa jako wyraz duchowości dziecka
W Godly Play nieprzypadkowo pojawia się słowo play czyli zabawa. Nie jest ona tu dodatkiem ani pedagogicznym „chwytem”, który ma uatrakcyjnić spotkanie. Jest natomiast naturalnym językiem dziecięcej duchowości. Małe dziecko myśli konkretnie – ono doświadcza poprzez dotyk, ruch, obraz, powtarzalność i rytm. Zabawa pozwala mu wejść w opowieść nie jako słuchacz, lecz jako uczestnik. Manipulując figurkami, przesuwając poszczególne elementy, wracając do wybranych fragmentów opowieści podczas etapu twórczej pracy własnej, dziecko „próbuje” sensu – sprawdza go w bezpiecznej przestrzeni. Jak to rozpoznać? Dziecko wtedy zwykle jest skupione całym sobą, a sama zabawa przypomina bardziej kontemplację niż rozrywkę. W Godly Play nie interpretuje się tej zabawy ani jej nie ocenia, ufając, że to właśnie w niej dokonuje się wewnętrzna praca duchowa dziecka. Zabawa staje się więc miejscem, w którym duchowość może się wydarzyć bez presji słów, poprawnych odpowiedzi i natychmiastowych wniosków – w swoim tempie i za pomocą naturalnego języka dzieciństwa.

Cisza jako przestrzeń kontemplacji
Jednym z charakterystycznych – i często najtrudniejszym dla dorosłych – elementów Godly Play jest cisza. Cisza po opowieści. Cisza między pytaniami. Cisza, która nie musi być natychmiast wypełniona. W tej ciszy dziecko ma czas, by zobaczyć, co opowieść poruszyła w nim samym. By poszukać własnych skojarzeń lub by nic nie mówić – i to też jest w porządku. Godly Play uznaje, że duchowość dziecka nie zawsze potrzebuje słów.
Czasem potrzebuje tylko bezpiecznej przestrzeni, w której można pobyć z tajemnicą.

Relacja zamiast kontroli
Rola dorosłego w Godly Play jest bardzo specyficzna. Nie jest on nauczycielem, który „wie lepiej”. Nie jest animatorem, który musi podtrzymywać uwagę. Nie jest też przewodnikiem, który prowadzi dziecko do z góry ustalonego wniosku, przekonania czy twierdzenia. Jest raczej towarzyszem na drodze duchowego rozwoju. Kimś, kto stwarza przestrzeń do refleksji i głębokiej duchowej zabawy; kto dba o rytm, bezpieczeństwo i granice, ale nie ingeruje w wewnętrzny proces dziecka; i wreszcie kto ufa, że duchowość rozwija się nie przez nacisk, lecz przez relację. To ogromna zmiana – zwłaszcza w kontekście edukacji religijnej, która przez lata opierała się na przekazywaniu treści i kontroli poprawnych odpowiedzi lub dostarczaniu wiedzy w rozrywkowy sposób. Godly Play natomiast wybiera zaufanie: do dziecka, do opowieści, do działania Boga w dziecku.

Duchowość jako proces, nie produkt
Godly Play nie zmierza do „efektu końcowego”. Nie zakłada, że po spotkaniu dziecko będzie „wiedziało więcej” albo „wierzyło lepiej”. Zakłada coś znacznie subtelniejszego: że dziecko będzie miało przestrzeń do swojej dalszej duchowej drogi.
Duchowość w tej metodzie jest procesem – często powolnym, nieprzewidywalnym, pełnym powrotów i przerw. Nie da się jej przyspieszyć ani zaprogramować. I właśnie dlatego Godly Play tak głęboko wspiera duchowość dziecka: bo nie próbuje jej zawłaszczać by nią zarządzać czy ją kontrolować.

*********

Godly Play nie jest metodą dla tych, którzy szukają szybkich rezultatów.
Jest propozycją dla tych, którzy mają odwagę zwolnić.
Dla dorosłych, którzy potrafią usiąść w kręgu na podłodze, opowiedzieć historię i… zamilknąć wierząc, że Słowo jest żywe. Dla tych, którzy wierzą, że duchowość dziecka nie jest kwestią do zarządzania, czy problemem do rozwiązania, lecz tajemnicą do uszanowania.